Có những cái chết không chỉ kết thúc một sinh mạng, mà còn bóc trần toàn bộ những khoảng tối người ta vẫn cố che phủ bằng các khẩu hiệu đẹp đẽ. Cái chết của bé gái 4 tuổi ở Hà Nội những ngày này là một trong số đó. Một đứa trẻ chết không phải vì chiến tranh, thiên tai hay bệnh tật. Em chết vì đói. Vì bị đánh. Vì bị hành hạ ngay trong căn phòng trọ mà lẽ ra phải là nơi an toàn nhất đời mình.
Ngày 3/5/2026, tại ngõ 31 Nguyễn Khả Trạc, phường Phú Diễn, Hà Nội, bé gái 4 tuổi bị mẹ ruột là Bàn Thị Tâm, sinh năm 2006, cùng Nguyễn Minh Hiệp, sinh năm 2004, bạo hành đến tử vong. Chỉ vì em lấy bánh để ăn khi đói. Theo điều tra, người mẹ dùng dép đánh liên tiếp vào đầu và mặt con mình. Sau đó Hiệp dùng vòi hoa sen xịt liên tục vào miệng, vào mũi đứa trẻ cho tới khi em không còn phản ứng. Đứa bé được đưa tới Bệnh viện E nhưng đã không qua khỏi. Điều khiến người ta rùng mình không chỉ là mức độ tàn nhẫn của hành vi, mà là sự lạnh lẽo trong tâm trí những kẻ gây ra nó. Không hoảng loạn. Không dừng tay. Không còn chút bản năng cuối cùng của con người trước tiếng khóc của một đứa trẻ.
Và rồi như mọi lần, xã hội lại bùng lên phẫn nộ vài ngày. Các bản tin chạy dày đặc. Những lời nguyền rủa xuất hiện khắp nơi. Nhưng sau đó thì sao? Liệu sẽ có gì thay đổi, hay vài tuần nữa người ta lại đọc thêm một tin khác về một đứa trẻ bị đánh nhập viện ở một nơi nào đó trong một khu trọ nghèo?
Điều đáng sợ là các vụ bạo hành trẻ em ở Việt Nam hiện nay không còn mang tính cá biệt nữa. Nó đang lặp đi lặp lại như một thứ bệnh lý xã hội âm thầm lan rộng. Từ vụ bé gái ở TP.HCM bị mẹ kế và cha ruột đánh chết, đến những vụ cha dượng bạo hành con riêng của vợ ở Hà Tĩnh, Hưng Yên, Thái Bình… Điểm chung của nhiều bi kịch là những gia đình rất trẻ, điều kiện kinh tế bấp bênh, trình độ giáo dục thấp, sống trong các khu trọ chật hẹp và gần như không có bất kỳ sự hỗ trợ tâm lý hay giám sát xã hội nào.
Một cô gái sinh năm 2006 đã có con 4 tuổi. Điều đó có nghĩa việc làm mẹ diễn ra khi chính bản thân người mẹ còn chưa trưởng thành. Ở nhiều vùng của Việt Nam, chuyện kết hôn sớm, sinh con sớm vẫn tồn tại như một quán tính văn hóa kéo dài nhiều thế hệ. Người trẻ bước vào hôn nhân mà không có nghề nghiệp ổn định, không kỹ năng nuôi dạy trẻ, không hiểu tâm lý trẻ em và cũng không đủ năng lực kiểm soát cảm xúc của chính mình. Họ làm cha mẹ trong khi bản thân còn chưa học xong cách làm người lớn.
Khi đời sống bị bủa vây bởi nghèo đói, áp lực tiền bạc, thất nghiệp và cảm giác thất bại, nhiều người bắt đầu trút toàn bộ cơn bế tắc ấy lên những kẻ yếu nhất trong tầm tay. Một đứa trẻ hoàn toàn phụ thuộc vào người lớn trở thành nơi lý tưởng để người ta xả giận, chứng minh quyền lực và giải phóng phần tối tăm trong mình. Đó là sự thật tàn nhẫn mà xã hội này cần nhìn thẳng.
Nhưng cũng chính vì thế, câu hỏi cần đặt ra không chỉ là xử phạt hung thủ bao nhiêu năm tù. Mà là hệ thống bảo vệ trẻ em của VN đang ở đâu trước khi bi kịch xảy ra?
Hội bảo vệ quyền trẻ em, các tổ chức bảo vệ bà mẹ và trẻ em, chính quyền địa phương, tổ dân phố, trường học, hàng xóm… tất cả đáng lẽ phải là mạng lưới phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường. Một đứa trẻ bị bỏ đói nhiều ngày, thường xuyên bị đánh đập trong một khu trọ đông người, thực tế không thể hoàn toàn “vô hình” nếu có cơ chế quan sát và can thiệp hiệu quả. Nhưng ở Việt Nam, bảo vệ trẻ em vẫn đang mang tính phản ứng sau thảm kịch nhiều hơn là ngăn chặn từ gốc. Người ta thường chỉ xuất hiện rất đông sau khi đứa trẻ đã chết.
Đây cũng là nghịch lý lớn của một đất nước đang nói nhiều về khát vọng phát triển. Việt Nam hiện bước vào giai đoạn mới với những kỳ vọng tăng trưởng rất lớn dưới bộ máy lãnh đạo mới. Những mục tiêu tăng trưởng hai con số, những chiến lược cải tổ kinh tế, khát vọng đưa đất nước vươn lên mạnh mẽ trong khu vực đang được nhắc đến liên tục. Tổng Bí thư Tô Lâm nói về một giai đoạn “vươn mình” của dân tộc. Thủ tướng Lê Minh Hưng đứng trước áp lực tạo ra bước nhảy mới cho nền kinh tế Việt Nam trong một thế giới đầy cạnh tranh và biến động.
Nhưng một quốc gia không thể thật sự bước vào tương lai nếu những đứa trẻ yếu ớt nhất vẫn bị bỏ lại trong bóng tối. Không có tăng trưởng GDP nào đủ ý nghĩa nếu trẻ em còn chết trong đòn roi và đói khát. Không có giấc mơ cường quốc nào vững chắc nếu nền móng đạo đức xã hội đang rạn nứt ngay từ bên trong gia đình. Một đất nước muốn đi xa không chỉ cần đường cao tốc, AI, bán dẫn hay các con số xuất khẩu đẹp đẽ. Nó cần những đứa trẻ được lớn lên an toàn, được ăn no, được yêu thương và được bảo vệ khỏi chính người lớn. Bởi suy cho cùng, thước đo thật sự của văn minh không nằm ở chiều cao của các tòa nhà, mà nằm ở cách một xã hội đối xử với những sinh thể nhỏ bé nhất của mình.
Đứa trẻ ấy đã ra đi rồi. Có lẽ em chưa từng có một tuổi thơ đúng nghĩa. Chưa từng hiểu cảm giác được ôm vào lòng khi sợ hãi. Chưa từng biết thế nào là một bữa ăn không phải giấu giếm vì đói.
Chỉ mong con được ngủ yên. Ở một nơi nào khác không còn đòn roi, không còn tiếng quát tháo, không còn những cơn đói khiến con phải lén lấy một chiếc bánh để ăn. Nếu có kiếp sau, cầu mong con sẽ được sinh ra trong một mái nhà thật sự có tình thương. Còn nếu thiên đàng tồn tại, thì ở nơi ấy chắc chắn con sẽ không còn phải khổ đau như những ngày cuối cùng đã sống trên mặt đất này nữa.
Tran NamAnh
